ကုန္းေဘာင္

September 17, 2008

ေရႊဘိုျမိဳ႔၏ ေရွးအမည္။ ျပတ္ေနေသာ မင္းဆက္ကို ရွည္လ်ားေအာင္ ေပါင္းကူးေပးေသာအရပ္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္-ရႈ။ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္-ရႈ။

Advertisements

ကုန္းေဘာင္ေခတ္

September 17, 2008
ဦးေအာင္ေဇယ်ရဲ့ ရတနာစံနန္းေတာ္။ မူလ ၁၇၆၆ က ပ်က္ခဲ့တဲ့ နန္းေတာ္က�ု ၁၉၉၄ မွာ ျပန္ျပီးတည္ေဆာက္ခဲ့့ျပီး ၁၉၉၉ မွာ ျပီးစီးခဲ့။

ဦးေအာင္ေဇယ်ရဲ့ ရတနာစံနန္းေတာ္။ မူလ ၁၇၆၆ က ပ်က္ခဲ့တဲ့ နန္းေတာ္ကို ၁၉၉၄ မွာ ျပန္ျပီးတည္ေဆာက္ခဲ့့ျပီး ၁၉၉၉ မွာ ျပီးစီးခဲ့။

အေလာင္းမင္းတရားဘြဲ႔ခံ ဦးေအာင္ေဇယ် (နန္းစံ ၁၇၅၂-၁၇၆၀) မွ စျပီး သီေပါမင္း (နန္းစံ ၁၈၇၈-၁၈၈၅) အထိ ရွိေသာ မင္းဆက္ ၁၁ ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ေသာ သက္တမ္း ၁၃၃ ႏွစ္ရွိတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံေခတ္ကာလ အပိုင္းျခား။ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္-ရႈ။


ဆင္သြားမူ

September 16, 2008

စကားေျပာဟန္ အေရးသား။

၁၉၆၅ ခု မႏၱေလး ဓမၼဗိမာန္ စာဆိုေတာ္ေန႔ အခမ္းအနားမွာ စကားေျပာဟန္နဲ႔ စာေရးနည္းသစ္ကို လူထုဦးလွ၊ ေဒါက္တာသန္းထြန္း၊ တို႔က ကမကထ ျပဳျပီး ဆရာေမာင္သာႏိုး၊ ေမာင္စြမ္းရည္၊ တင္မိုးတို႔က ေထာက္ခံ စာတမ္းေရးသား တင္သြင္းခဲ့တာကို ဆင္သြားရင္ လမ္းျဖစ္တယ္လို႔ အဲဒီတုန္းက မႏၱေလးတကၠသိုလ္ပါေမာကၡခ်ဳပ္ ဦးေက်ာ္ရင္က ေထာက္ခံေျပာခဲ့တာကို စြဲျပီး ဆင္သြားမူလို႔ ကင္ပြန္းတပ္ေရးသား ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ ျမန္မာစာေပမွာ စကားေျပာဟန္နဲ႔ ေရးတာကို ဆင္သြားမူလို႔ စာေပေလာကသားေတြက အမည္ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအဆိုနဲ႔ အျပိဳင္ ရန္ကုန္ အေၾကက ဆရာေအာင္သင္းတို႔က စကားေျပမူကို ေထာက္ခံျပီး အေျခတင္ေရးခဲ့ၾကတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ေက်ာ္ရင္ (ဦး-၊ ေလထီး)-ရႈ။


ရြာေနျပည္ထိုင္

September 16, 2008

(ရြာေနေျပတိုင္) (ေဒသိယ။ နာမ္) ဇာတိခ်က္ေၾကြ အရပ္ေဒသတခုမွာ ဘိုးစဥ္ေဘာင္ဆက္ ေနထိုင္ခဲ့သူ။ ေဒသခံ။ (ဗဟု) ၄င္း ေနထိုင္သူမ်ား။ အရပ္ေဒသတခုမွာ အေျခတက် ေနထိုင္လာသူ အိမ္ရွင္၊ အိမ္ခံ။

ဥပမာ- လူထုတို႔၊ ရဲရင့္တို႔ဆိုတာ မႏၱေလးစာအုပ္ေလာက ရဲ့ ရြာေနျပည္ထိုင္ေတြေပါ့။

-သူတို႔က ေဒါင္းရိုးရပ္မွာ ေနလာတာ မိဘေတြ လက္ထက္ကတည္းက။ ရြာေနျပည္ထိုင္ေတြေပါ့ေအ။


စိုင္းခမ္းလိတ္ (၁၉၄၉-)

September 16, 2008

မႏၱေလးက ထင္ရွားတဲ့ သီခ်င္းေရးဆရာတဦးျဖစ္တဲ့ ဆရာစိုင္းခမ္းလိတ္ဟာ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားတဦးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၄၉ ဧျပီလ ၂၇ ရက္ေန႔မွာ အဖ နမၼတူအမတ္ၾကီး ဦးေရႊၾကီး နဲ႔ မိခင္ ေဒၚစိန္ဥတို႔က ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း သိႏၷီျမိဳ႔မွာ ေမြးခဲ့ပါတယ္။ ဦးေရႊၾကီးဟာ ရွမ္းကဗ်ာဆရာၾကီးတဦးျဖစ္ျပီး ကေလာင္နာမည္က ခမ္းကာ (တုံဟုံး) ျဖစ္ပါတယ္။

စ�ုင္းထီးဆ�ုင္ စ်ာပနေန႔က ေတြ႔ရတဲ့ ဆရာစ�ုင္းခမ္းလ�တ္

စိုင္းထီးဆိုင္ စ်ာပနေန႔က ေတြ႔ရတဲ့ ဆရာစိုင္းခမ္းလိတ္

နမၼတူ ပန္ဟိုက္ရပ္မူလတန္းေက်ာင္းမွာ ပညာစသင္ၾကားျပီး နမၼတူက Our Lady’s Convent ေက်ာင္းမွာ ၇ တန္းအထိ ပညာသင္ခ့ဲပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ေမျမိဳ႔ (ျပင္ဦးလြင္)က စိန္႔အဲလ္ဘတ္ (St. Albert’s) အထက္တန္းေက်ာင္းကေန ၉ တန္းနဲ႔ ၁၀တန္းေအာင္ခဲ့ပါတယ္။

၁၉၆၆ မွာ မႏၱေလး ေဆးတကၠသိုလ္ကို ေရာက္ျပီး ေဆးဘြဲ႔ရျပီးေနာက္မွာ ေမျမိဳ႔မွာ ၄ ႏွစ္၊ ရန္ကုန္မွာ ၆ ႏွစ္၊ မႏၱေလးေဆးတကၠသို္လ္မွာ ၅ ႏွစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ျပီး ေဆးပင္စင္ယူခဲ့ပါတယ္။

၁၉၆၅ မွာ ရွမ္းဘာသာနဲ႔ ေတာင္ၾကားတြင္းမွ ေတာႏွင့္ေတာင္ သီခ်င္းကို ေကာ္ပီသံစဥ္နဲ႔ စျပီးေရးခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၆၆ မွာ ရွမ္းဘာသာနဲ႔ အိမ္မက္ထဲက အခ်စ္ ကို ကိုယ္ပိုင္သံစဥ္နဲ႔ စေရးတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ၁၉၆၈ မွာ ရွမ္းသီခ်င္းမ်ားစြာေရးခဲ့ျပီး ၁၉၇၃ မွာ ျမန္မာကိုယ္ပိုင္သံစဥ္ သီခ်င္းေတြကို စျပီးေရးပါတယ္။

စိုင္းထီးဆိုင္သီဆိုတဲ့ တတိယေတးစီးရီးျဖစ္တဲ့ ေပ်ာက္ဆံုးေနေသာနိဗၺာန္ဘံု စီးရီးက မႏၱေလးေရာက္ ရွမ္းတေယာက္ သီခ်င္းနဲ႔ စျပီးထင္ရွားခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာသီခ်င္း ၅၀၀ ခန္႔ ေရးသားခဲ့ျပီး အမ်ားစုဟာ ေအာင္ျမင္ထင္ရွား လူၾကိဳက္မ်ားတဲ့ သီခ်င္းေတြျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာႏို္င္ငံ တကၠသိုလ္မ်ား ရွမ္းစာေပနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈေကာ္မတီ ဥကၠဌ အျဖစ္တာ၀န္ယူျပီး ရွမ္းသီခ်င္းကဗ်ာေတြ၊ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သီခ်င္းေတြကို ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ ဇနီးက ေဒါက္တာေဒၚႏြဲ႔ႏြဲ႔တင္ျဖစ္ျပီး သမီး ေလး ေယာက္ရွိတဲ့ အနက္ နန္းခမ္းႏြဲ႔လိတ္ ဟာ ေတးသီခ်င္းေတြ သီဆုိတဲ့ အဆိုရွင္တဦးျဖစ္ပါတယ္။ မႏၱေလးတကၠသိုလ္အနီးက မဟာျမိဳင္ရပ္မွာ မိသားစုနဲ႔ ေနထိုင္ပါတယ္။


ေမရွင္ (၁၉၁၇-၂၀၀၈)

September 14, 2008
ရုပ္ရွင္ေခတ္ဦးက ေဒၚေမရွင္

ရုပ္ရွင္ေခတ္ဦးက ေဒၚေမရွင္

ျမန္မာေခတ္ေဟာင္းရုပ္ရွင္မင္းသမီးနဲ႔ အဆိုေတာ္ၾကီးျဖစ္တဲ့ ေမရွင္ဟာ ျမန္မာရုပ္ရွင္ေခတ္ဦးကစလို႔ အလြန္ထင္ရွားေအာင္ျမင္ခဲ့တဲ့ သူျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၁၇ မတ္လ ၉ ရက္ေန႔ မွာ ဖခင္ပြဲစားၾကီး ဦးခင္ေလးနဲ႔ မိခင္ ေဒၚဖြားယံုတို႔က မႏၱေလးအေရွ႔ျပင္ ေအာင္ေတာ္မူရပ္ မွာ ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။ နာမည္ရင္းက သန္းသန္းရွင္ျဖစ္ျပီး မႏၱေလး ၀က္စလီယန္ေက်ာင္းက ၇ တန္းေအာင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၃၆ ရန္ကုန္ ေအ၀မ္း ရုပ္ရွင္ကုမၸဏီနဲ႔ ဆက္သြယ္ျပီး ရုပ္ရွင္ေလာကထဲက စျပီးေရာက္ပါတယ္။

ပထမဆံုးဇာတ္ကားက ဖူးစာရွင္ ျဖစ္ျပီး ရဲေခါင္ခ်စ္ေဆြၾကီးနဲ႔ တြဲဖက္သရုပ္ေဆာင္ခဲ့ရပါတယ္။ ျမန္မာရုပ္ရွင္ေလာကမွာ ပထမဆံုးအသံထြက္ ရုပ္ရွင္ကားေတြျဖစ္တဲ့ ျမားနတ္ေမာင္ ရုပ္ရွင္ကစျပီး အလြန္ေအာင္ျမင္ခဲ့ပါတယ္။

ခ်စ္အမွ်၊ ခ်စ္ေရစင္၊ ေစာင္းေတာ္ရွင္၊ ခ်ိန္တန္ျပီ၊ ေမ့တြက္တာ၊ ရုပ္ရွင္ကားေတြဟာ အဲဒီအခ်ိန္က ထင္ရွားခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ေမရွင္ဟာ ေအ၀မ္းဓာတ္ျပားကုမၸဏီကေနျပီး ဓာတ္ျပားေတြ အမ်ားအျပား ထုတ္လုပ္သီဆိုခဲ့ရာမွာ ျမန္မာဂီတေလာကမွာ ဂႏၳ၀င္လို႔ ေနာင္မွာ ေျပာေနၾကရတဲ့ သီခ်င္းေတြကို အမ်ားအျပားသီဆိုခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။

ခ်စ္ေရစင္၊ ေအာင္ျခင္းရွစ္ပါး၊ ရွင္သီ၀လိ၊ ျမတ္ေလးငံု၊ ပ်ိဳ႔မွာတမ္း၊ ေက်းေစတမန္၊ ေသာ္တာေငြမင္း၊ ခ်စ္ခက္သက္လ်ာ၊ ဖူးစာပိုင္၊ ေရႊေျပာင္ေျပာင္၊ မဂၤလာေမာင္မယ္ စတဲ့ သီခ်င္းဓာတ္ျပားေတြဟာ ကေန႔ထက္ထိ ထင္ရွားဆဲျဖစ္ပါတယ္။

ေဒၚေမရွင္ဟာ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္ ၄၅ ႏွစ္အရြယ္ ေအာင္ျမင္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ ရုပ္ရွင္ေလာကက အနားယူျပီး မႏၱေလးကို ျပန္လာခဲ့ပါတယ္။ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကား ၁၄ ကားရိုက္ကူးခဲ့ပါတယ္။ မႏၱေလးျမိဳ႔ ၂၆ ဘီလမ္း၊ ၆၂ လမ္းနဲ႔ ၆၃ လမ္းၾကား ျမစႏၵာလမ္းသြယ္က ရတနာ ေနအိမ္မွာ အသက္ထက္ဆံုးေနထိုင္သြားပါတယ္။

ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ႔ ရုပ္ရွင္ေလာကက တိခနဲျဖတ္ျပီး အနားယူခဲ့တာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ေအ၀မ္းက ရုပ္ရွင္မင္းသားၾကီးတဦးနဲ႔ ေကာလဟလ ေျပာၾကတာ ေတြရွိခဲ့ပါတယ္။ အိမ္ေထာင္မျပဳဘဲ တသက္လံုး တူ၊တူမေတြနဲ႔သာ အရိုးထုတ္ခဲ့သူမို႔ စာေရးဆရာေတြ၊ သူ႔အေၾကာင္း ေရးသားသူေတြက ေမးျမန္းေပမယ့္ ေဒၚေမရွင္က တိတိက်က် ေျဖခဲ့တာ မရွိပါဘူး။

ေမရွင္အေၾကာင္း ေရးၾကသူေတြထဲမွာ ဆရာမ၀င္း၀င္းျမင့္ (နန္းေတာ္ေရွ႔) ေရးသားတဲ့ ပန္းတပြင့္ရဲ့ ရင္ခုန္သံ က သီးသန္႔ အထုတၳဳပၸတၱိျဖစ္ပါတယ္။

ေမရွင္ဟာ ၂၀၀၈ စက္တင္ဘာလ ၃ ရက္ (အသက္ ၉၃ ႏွစ္အရြယ္) မွာ လူၾကီးေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္ပါတယ္။ စက္တင္ဘာ ၅ ရက္ေန႔မွာ ၾကာနီကန္သုႆန္မွာ ဂူသြင္း သျဂိဳဟ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

မွတ္ခ်က္။ ။ မိဘ ႏွစ္ပါးရဲ့ နာမည္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သတင္းစာ နာေရးေၾကာ္ျငာမွာ ဦးခင္၊ ေဒၚရြန္လို႔ ေရးပါတယ္။ ဆရာမ၀င္း၀င္းျမင့္ရဲ႔ စာအုပ္မွာေတာ့ ဦးခင္ေလး ၊ ေဒၚဖြားယြန္လို႔ ေရးပါတယ္။ ငယ္နာမယ္ကိုလည္း မနန္းရွင္လို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ ေမြးတဲ့ေန႔နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာလို ၁၂၇၈ တေပါင္းလျပည့္ေက်ာ္ ၂ ရက္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေန႔က အဂၤလိပ္လိုေတာ့ ၁၉၁၇  မတ္လ ၉ ရက္ ေသာၾကာေန႔လို႔ ႏွစ္ ၁၀၀ ျပကၡဒိန္မွာ ေတြ႔ရပါတယ္။ မတ္လ ၉ ရက္နဲ႔ ၁၀ ရက္ဟာ ေသာၾကာေန႔၊ စေနေန႔ ကြဲျပားေစတဲ့ အခ်က္ျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆရျပီး မသန္းရွင္နဲ႔ မနန္းရွင္ ကြဲျပားေနတာနဲ႔လည္း ဆက္စပ္မယ္ထင္ပါတယ္။ ဒါဟာ ကြဲျပားခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္။

ဆက္စပ္ဖတ္စရာ။ ။ ဆရာမ၀င္း၀င္းျမင့္(နန္းေတာ္ေရွ႔)ရဲ့ ပန္းတပြင့္ရဲ့ ရင္ခုန္သံ စာအုပ္။ ေဒၚေမရွင္ကြယ္လြန္တဲ့ အေၾကာင္း ေခတ္ျပိဳင္ဂ်ာနယ္ နာေရးသတင္း။ ေဒၚေမရွင္သီခ်င္း တခ်ိဳ႔ နားေထာင္ရန္ ပန္းစကား အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာ


သခင္ခ်န္ထြန္း (၁၉၂၁-)

September 14, 2008
သခင္ခ်န္ထြန္း (၂၀၀ဂ)

သခင္ခ်န္ထြန္း (၂၀၀ဂ)

သက္ရွိထင္ရွားရွိဆဲျဖစ္တဲ့ ၀ါရင့္ႏုိင္ငံေရးသမားၾကီးမ်ားအဖြဲ႔က ႏိုင္ငံေရးသမားၾကီးတဦးျဖစ္ပါတယ္။

မႏၱေလးဗဟိုအမ်ိဳးသားေက်ာင္းသားကေန နယ္ခ်ဲ့ဆန္႔က်င္ေရးတရားေဟာတဲ့ အတြက္ ပထမဆံုး ေထာင္ဒဏ္ ၁ ႏွစ္ ခ်ခဲ့ရတဲ့ ေက်ာင္းသားေဟာင္းတဦးျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၂၁ မွာ အဖ ဦးဘိုးဆင္၊ အမိ ေဒၚျမၾကီးတို႔က မႏၱေလးတိုင္း ေက်ာက္ပန္းေတာင္းျမိဳ႔နယ္ မဲထီးရြာမွာ ေမြးပါတယ္။

၁၉၄၀ မွာ မႏၱေလးဗဟိုအမ်ိဳးသားအထက္တန္းေက်ာင္းက ဆယ္တန္းေအာင္ျပီး ၁၉၄၀-၄၁ မွာ မႏၱေလးဥပစာေကာလိပ္မွာ ေကာလိပ္မဂၢဇင္း ျမန္မာစာ အယ္ဒီတာျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရအျပီး ဖဆပလ အစိုးရလက္ထက္မွာ လႊတ္ေတာ္အမတ္ျဖစ္ျပီး ကေနဒါနဲ႔ တရုတ္ႏုိင္ငံေတြမွာ သံအမတ္အျဖစ္ အမႈထမ္းခဲ့ပါတယ္။

အျငိမ္းစားယုူျပီး မႏၱေလးအသင္း (ရန္ကုန္)မွာ နာယက အျဖစ္ေဆာင္ရြက္ပါတယ္။

အဂၤလိပ္ေခတ္ကေန အခု စစ္အစိုး႕ရ ေခတ္အထိ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံ အမ်ိဳးသားသင့္ျမတ္ေရး၊ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ လူ႔အခြင့္ေရးေတြအတြက္ ကိုယ္က်ိဳးမဖက္ တက္တက္ၾကြၾကြ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ၾကီး တဦးျဖစ္ပါတယ္။