အမည္ရင္း ဦးဘဂ်မ္းျဖစ္ျပီး အဖ ဦးဘအို အမိေဒၚစံထယ္တို႔က ျမင္းျခံခရိုင္ ေတာင္သာျမိဳ႔နယ္ ကန္ျမဲရြာမွာ ၁၉၃၃ ႏို၀င္ဘာ ၁၉ ရက္မွာ ေမြးပါတယ္။ ဇဂ်မ္းတိုင္းရင္းျမန္မာအလယ္တန္းေက်ာင္း၊ မႏၱေလးေက်ာင္းတိုက္ ဆရာေတာ္ ဦးအာစရေက်ာင္း၊ ပခုကၠဴဦးခင္ေမာင္ၾကီး က်ဴရွင္ေက်ာင္းတို႔မွာ ပညာသင္ၾကားခဲ့ျပီး ဆယ္တန္းစာေမးပြဲကို ေရစၾကိဳအစိုးရအထက္တန္းေက်ာင္းက ေအာင္ျမင္ပါတယ္။

၁၉၅၇ မွာ မႏၱေလးတကၠသိုလ္မွာ စျပီး ပညာသင္ပါတယ္။၁၉၆၅ မွာ မႏၱေလးတကၠသိုလ္က ၀ိဇၹာဘြဲ႔ရပါတယ္။

အမ်ိဳးသားစာဆိုလို႔ အမ်ားက သတ္မွတ္လက္ခံၾကတဲ့ ကဗ်ာဆရာၾကီး တင္မိုး

၁၉၅၀ မွာ မႏၱေလးထုတ္ ဗဟုိစည္ သတင္းစာမွာ ၀ါကၽြတ္သဘင္ ကဗ်ာ ကို ကန္ျမဲသက္ႏွင္း ကေလာင္အမည္နဲ႔ ေရးျပီး ၁၉၅၁ အထက္ျမန္မာႏုိင္ငံ စာေရးဆရာအသင္း စာဆိုေတာ္မဂၢဇင္းမွာ ကန္ျမဲနန္းျမင့္ႏြယ္ ကေလာင္အမည္နဲ႔ လယ္ထဲက ေတးသံခ်ိဳ ကဗ်ာကို ေရးခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၅၅-၅၈ ကိုရင္ဂ်မ္း၊ စန္းေရာင္ ကေလာင္အမည္ေတြနဲ႔ ကဗ်ာေရးခဲ့ျပီး ၁၉၅၈ ကစျပီး တင္မိုး ကေလာင္နာမည္ကို သံုးခဲ့ပါတယ္။

၁၉၅၈-၅၉ မႏၱေလးတကၠသိုလ္ ကေလာင္ရွင္အသင္း ဒုတိယဥကၠဌ၊ ၁၉၆၀ မွာ ဥကၠဌ အျဖစ္ေဆာင္ရြက္ျပီး ၁၉၅၉ ေဖေဖာ္၀ါရီလမွာ ဖန္မီးအိမ္ကဗ်ာစာအုပ္ကို မႏၱေလးတကၠသိုလ္ကေလာင္ရွင္အသင္း စာစဥ္ စာအုပ္အမွတ္ ၁ အျဖစ္ထုတ္ေ၀ပါတယ္။ ဒီစာအုပ္နဲ႔ စာေပဗိမာန္ ဆုရပါတယ္။ မႏၱေလးတကၠသိုလ္ကေလာင္ရွင္အသင္း-ရႈ။

၁၉၆၃-၆၇ အထက္ဗမာႏုိင္ငံ စာေရးဆရာအသင္း အမႈေဆာင္။ ၁၉၆၅ ဖန္မီးအိမ္စာအုပ္တိုက္၊ ၁၉၆၆-၆၇ မွာ လူထုသတင္းစာ ကဗ်ာ အယ္ဒီတာအျဖစ္ ောဆင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၆၇-၈၇ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္မွာ ဘာသာျပန္နဲ႔ စာအုပ္ထုတ္ေ၀ေရး ဌာန စာျပဳနဲ႔ လက္ေထာက္ အယ္ဒီတာအျဖစ္ အမႈထမ္းခဲ့ျပီး ၁၉၆၇-၈၄ အေျခခံပညာ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း ျမန္မာစာသင္ရိုးအဖြဲ႔၀င္အျဖစ္ ေက်ာင္းသံုးျမန္မာဖတ္စာ စာမူေရြးျခယ္ျခင္း ေရးသားျခင္းျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ ထီးကေလးနဲ႔ မနီ ကဗ်ာစာအုပ္နဲ႔ အမ်ိဳးသားစာေပဆု ရပါတယ္။

၁၉၈၈ မွာ ဒီမိုကေရစီရရွိေရး လႈပ္ရွားမႈေတြမွာ ပါ၀င္ျပီး အမ်ိဳးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ တတ္သိပညာရွင္မ်ားအဖြဲ႔တြင္ ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၁ ကေန ၁၉၉၅ အထိ စစ္အစိုးရက ဖမ္းဆီး ေထာင္ခ်ခဲ့ပါတယ္။

၁၉၅၈ မွာ ပန္းလက္ေဆာင္၊ ၁၉၅၉ မွာ ဖန္မီးအိမ္၊ ၁၉၆၃ မွာ ေလွတစင္းနဲ႔ သီခ်င္းသည္၊ ၁၉၆၄ မွာ အဖိုးက၀ိ ကဗ်ာမ်ား၊ ၁၉၆၅ အွာ အေမ့ေက်ာင္း၊ ၁၉၆၆ မွာ လူေလးၾကီးရင္ ဘာလုပ္မယ္၊ ၁၉၆၇ မွာ ပန္းေစ်းခင္း၊ ၁၉၆၉ မွာ စိမ္းလန္းေသာအိပ္မက္၊ ၁၉၆၉ မွာ ပိေတာက္မွသရဖီ၊ ၁၉၇၀ ထီးကေလးနဲ႔ မနီ၊ ၁၉၇၂ မွာ ဆီးသီးသည္ မဗ်ိဳင္း၊ ၁၉၇၂ မွာ ခုႏွစ္စဥ္ၾကယ္၊ ၁၉၇၃ မွာ ႏွင္းဆီပြင့္ေပၚ အိပ္ေပ်ာ္ျခင္းနဲ႔ ပိ္်ဳးခင္းေတးသံ၊ ၁၉၇၅ မွာ ပူစီ၊ ၁၉၇၇ မွာ ပုဂံေက်ာင္းက ေခါင္းေလာင္းသံ၊ ကိုရင္ဂ်မ္း အစမ္းစာ၊ ကေလးကဗ်ာပန္းဥယ်ာဥ္၊ ၁၉၉၇ မွာ ကံ့ေကာ္ရိပ္မွ အိပ္မက္မ်ား၊ ၁၉၉၈ မွာ ကႏၱာရႏွစ္မ်ား ကဗ်ာစာအုပ္ေတြ ေရးသားထုတ္၀ခဲ့ပါတယ္။

၁၉၉၉ မွာ ျပည္ပကို ထြက္ခြါခဲ့ျပီး ကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္အပါအ၀င္ ကဗ်ာစာအုပ္ ၅ အုပ္ေရးသားထုတ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။

၁၉၉၉ ကေန ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ အထိ ျပည္ပအေျခစိုက္ BBC, RFA, VOA ျမန္မာေရဒီယိုေတြနဲ႔ စာနယ္ဇင္း အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာေတြမွာ စာကဗ်ာေရးသားျခင္း မ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

၂၀၀၂ မွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အေျခစိုက္ လူ႔အခြင့္ေရးေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔က Hellman-Hammett Grant ဆု၊ ၂၀၀၄ ေအာက္တိုဘာမွာ နယ္သာလန္ႏိုင္ငံက Prince Claus Award စာေပဆုတို႔ကို ခ်ီးျမင့္ခံရပါတယ္။

၂၀၀၇ ဇန္န၀ါရီ ၂၂ ရက္ေန႔မွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ေလာ့စ္အိန္ဂ်ယ္လိစ္ျမိဳ႔ ေနအိမ္အနီး လက္ဖက္ရည္ဆိုင္မွာ ကြယ္လြန္ခဲ့ပါတယ္။

ကုသိုလ္ေတာ္ဘုရား

ကုသိုလ္ေတာ္ဘုရားကို မႏၱေလးေတာင္ေပၚက ျမင္ရပံု

မသ ၁၂၂၄ ၀ါဆိုလမွာ မင္းတုန္းမင္း တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့တဲ့ ဘုရားျဖစ္ျပီး ဘြဲ႔အမည္က မဟာေလာကမာရဇိန္ျဖစ္ပါတယ္။ တံတိုင္း ၃ ထပ္ရွိျပီး ဖိနပ္ခင္းအခ်င္း သံေတာင္ ၆၅၊ အရပ္ေတာ္ သံေတာင္ ၅၀၊ ၁ မိုက္ ၄ သစ္ရွိပါတယ္။

မသ ၁၂၃၀ ကဆုန္လဆန္း ၁ ရက္မွာ ၀ိနည္း ၅ က်မ္း၊ ေက်ာ္ခ်ပ္ေရ (၁၁၁)။ အဘိဓမၼာ ၇ က်မ္း၊ ေက်ာက္ခ်ပ္ေရ (၂၀၈)။ သုတၱန္ပါဠိေတာ္ ေက်ာက္ခ်ပ္ (၄၁၀) ရွိတဲ့ ဓမၼေစတီေတာ္ (၇၂၉) ဆူ ကို ထုလုပ္ ၀န္းရံ တည္ထားခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာက္စာအခ်ပ္ေရမ်ားတဲ့ ဘုရားျဖစ္ျပီး ကမၻာ့အၾကီးဆံုးစာအုပ္လို႔ တင္စားေရးသားၾကပါတယ္။

ကမၻာ့အၾကီးဆံုးစာအုပ္-ရႈ။ မင္းတုန္းမင္း-ရႈ။ မႏၱေလးေတာင္-ရႈ။

အခ်ိန္ကာလအျဖစ္အပ်က္ကို အေျခခံတဲ့ စကားလံုး။

ကရင္သူပုန္တပ္ေတြ မႏၱေလးျမိဳ႔ကို ၀င္ေရာက္သိမ္းပိုက္ခဲ့တဲ့ ကာလ။ ၁၉၄၉ မတ္လ ၁၁ ရက္ကေန ဧျပီ ၆ ရက္ အထိ ၂၆ ရက္ တာ ကာလကို ေယဘုယ် မႏၱေလးျမိဳ႔သူျမိဳ႔သားေတြ ေျပာဆိုသံုးႏႈန္းခဲ့တဲ့စကားလံုး။

ဥပမာ-ကရင္ေတြ ၀င္ေတာ့ နန္းေတာ္ေရွ႕ဆရာတင္ဟာ နန္းေရွ႔ခင္မကန္တိုက္မွာ ပုန္းခုိရင္း ျပည္တြင္းစစ္ဒဏ္ကို ခံေနရရွာတယ္။

ကုလားတက္-ရႈ။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ျမစ္ၾကီးနားျမိဳ႔မွာရွိတဲ့ ကခ်င္ႏွစ္ခ်င္း သာသနာျပဳအသင္းရဲ့ မႏၱေလးအသင္းခြဲျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၉ ရက္ေန႔မွာ ဓမၼဆရာ ဦးေဇာ္ေအာင္က စတင္တည္ေထာင္ပါတယ္။

၂၇ လမ္း နဲ႔ ၇၅ လမ္းေထာင့္၊ စိတၱရမဟီရပ္မွာ ရွိပါတယ္။

(ခ) ရပ္ကြက္

ခဲ (ဆရာ-၊ ပညာသိဒၶိေက်ာ္ေခါင္) (၁၈၃၂-၁၉၀၃)

ခဲလန္ေခ်ာင္း (ေဒသိယ၊ နာမ္)

ခဲလန္တန္း

ခံကုန္းသုႆန္

ခိုေတာင္မုန္႔တီ

ခင္ခင္ေလး (ဒဂုန္-)

ခင္ေစာမူေကြ႔

ခင္မကန္တိုက္ (အေနာက္)

ခင္မကန္တိုက္ (အေရွ႔)

ခင္ေမာင္(ဗိုလ္-) (၁၉၂၀-၁၉၃၉)

ခင္ေမာင္(ဗိုလ္-၊ ေရႊရိုး) (၁၉၂၀-၁၉၃၉)

ခင္ေမာင္(ဦး-၊ စီပီ)

ခင္ေမာင္(ဦး-၊ ဘဏ္) (၁၉၀၈-၁၉၈၃)

ခင္ေမာင္ကေလး (ဗိုလ္-၊ ၁၉၁၂-၁၉၈၅)

ခင္ေမာင္စန္း(၁၉၅၅-)

ခင္ေမာင္ေဒြး (ဦး-၊ မဟာဂီတ) (၁၈၉၃-၁၉၈၀)

ခင္ေမာင္သန္း(စိတ္ပညာ) (၁၉၃၇-)

ခင္သန္းျမင့္(ေဒၚ-)(၁၉၁၇-)

ေခါင္းနင္းဆင္း (ေဒသိယ)(နာမ္)

ခိုင္ေရႊ၀ါလမ္း

ခတၱာလမ္း

ခတၱိယ၀င္း

ခႏၱီ(ဦး-၊ ရေသ့ၾကီး)(မသ ၁၂၂၉-၁၃၁၀)

ခန္းပတ္မင္းၾကီး (မသ ၁၁၈၂-၁၂၅၈)

ခတ္တန္းရပ္

ခံုဖိနပ္ေခ်ာင္

ခံုေတာ္မင္း၀င္း

ခ်ီပါရပ္

ေခ်ာ္ဆိပ္

ခ်င္းတန္း

ေခ်ာင္ (ေဒသိယ၊ နာမ္)

ခ်စ္စရာ

ခ်စ္ညိဳ (၁၉၂၄-၁၉၈၇)

ခ်စ္ဖြယ္ (ဦး-၊ လူရႊင္ေတာ္)(မသ ၁၂၃၄-၁၃၀၆)

ခ်စ္ျမဲ (ဦး-၊ ပန္းခ်ီ) (၁၉၁၈-၁၉၇၃)

ခ်န္ထြန္း(သခင္-) (၁၉၂၁-)

ခ်စ္အုန္း(ဦး-၊ လက္ေ၀ွ႔) (၁၉၂၂-၁၉၈၄)

ခ်မ္းျမ(ဦး-၊ ပါေမာကၡ) (၁၉၀၈-၁၉၉၇)

ခ်မ္းျမမာလာခံုးေက်ာ္တံတား

ခ်မ္းျမေရႊျပည္ရပ္

ခ်မ္းျမ၀တီခံုးေက်ာ္တံတား

ခ်မ္းျမသာစည္ျမိဳ႔နယ္

ခ်မ္းျမသာစည္ေလဆိပ္

ခ်မ္းသာၾကီးဆန္လွဴအသင္း

ခ်မ္းသာၾကီးဘုရား

ခ်မ္းသာရထံုးကုန္း

ခ်မ္းသာရဘုရား

ခ်မ္းေအး (၁၉၅၄-)

ခ်မ္းေအးသာစံျမိဳ႔နယ္

ခ်မ္းေအးသာစံအေနာက္

ခ်မ္းေအးသာစံ အေရွ႔

ခ်မ္းေအးသာစံအလယ္

ခ်ံဳ(ဆရာ-၊ ပန္းခ်ီေတာ္)(မသ ၁၂၂၈-၁၂၇၈)

ျခေသၤ့ေက်ာင္းေဆာင္

ျခေသၤ့မင္းစာအုပ္တိုက္

ျခေသၤ့ဦး

ျခိမ့္ (ဦး-၊ ေျမာင္လွျမိဳ႔စား)

ေခြးေဘးမဲ့ျခံ

ခၽြန္းေတာင္၀င္း

ကခ်င္ႏွစ္ခ်င္း ခရစ္ယာန္အသင္း

ကေနာင္မင္းသား (မသ ၁၁၈၁-၁၂၂၈)

ကရင္အ၀င္

ကလ်ာဏ (ဦး-၊ မဟာေ၀ယံဘုံသာ)

(က) ရပ္ကြက္

ကေလးေဆးရံု

က၀ိ (ဦး-)

ကာက (ဦး-၊ လက္ဖက္ေျခာက္)

ကာတစ္ (ေဒသိယ၊ ဗန္း၊ နာမ္စား)

ကာတစ္တိုက္ (လိပ္)

ကာဖီ (ေဒသိယ၊ နာမ္)

ကားၾကီးကြင္း

ကုလားတက္ (ေဒသိယ၊ နာမ္)

ကုသိႏၷာရံုေက်ာင္းတိုက္

ကုသိုလ္ေတာ္

ကူၾကီးကုန္းေက်ာင္း

ကူးစက္ေရာဂါေဆးရံု

ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး ပညာသင္ေက်ာင္း

ေကတု (ဦး-)

ေကလာ (ဦး-)

ေကာလိပ္ေက်ာင္း

ကံၾကီးကုန္း

ကံခၽြန္ (၁၉၄၆-)

ကံခၽြန္ (ပန္းခ်ီ၊ ဦး-)

ကိုခ်စ္(၁၉၅၃-)

ကိုျငိမ္း (မႏၱေလး)(၁၉၄၄-)

ကိုပညာ (အမရပူရ)(၁၉၃၃-)

ကိုေပါ (ျမိဳ႔မ-) (၁၉၂၇-)

ကိုရိုးကြန္႔ (၁၉၅၅-)

ကိုေလး (အင္း၀ဂုဏ္ရည္)

ကိုးတာမီး

ကိုးလံုးဒကာ

ကိုးလံုးဒကာဘုရား

ကုကၠိဳစု

ေကာက္ရိုး (ေဒသိယ၊ ဗန္း၊ နာမ္)

ကင္းကိတ္

ကင္း၀န္မင္းၾကီး (မသ ၁၁၈၃-၁၂၇၀)

ကင္း၀န္မင္းၾကီးေက်ာင္း

ကဥၥနမဟီ

ေကာင္းတုံဘုရားေက်ာင္း

ကိုင္းတန္းေစ်း

ကိုင္းတန္းရပ္

ကိုင္းတန္းေစ်းသစ္

ကတၱဴရပ္

ကန္ေကာက္

ကန္တိလိ

ကန္ေတာ္နဒီေဆးရံု

ကန္ေတာ္မင္ေစ်း

ကန္သာယာ

ကုန္စည္ဒိုင္

ကုန္စိမ္းပြဲရံု

ကုန္သည္ေတာ္ရပ္

ကုန္းေဘာင္

ကုန္းေဘာင္ေခတ္

ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္

ကပ္ေက်ာ္

ကပ္ေက်ာ္ဘုရား

ကမ္းနားလမ္း

ကယ္လီေက်ာင္း

ကယ္လီ၀င္း

ကိုယ္ေရျပားအထူးကုေဆးရံု

က်ားဘညိန္း

ေက်ာ္ (ဦး-၊ လက္ဖက္)

ေက်ာ္ (ဦး-၊ ၀ါးတန္း)

ေက်ာ္ (ဦး-၊ ဟသၤျပဒါး)

ေက်ာ္ျငိမ္း (ဦး-၊ ပန္းပု)

ေက်ာ္စြာထက္

ေက်ာ္မိုးတံခါး

ေက်ာ္မိုးသာ

ေက်ာ္ရင္(ဦး-၊ ေလထီး)

ေက်ာ္ရင္ျမင့္

ေက်ာ္လွ (ဦး-၊ စတီးလ္)

ေက်ာ္၀င္း(ဦး-၊ ၀င္းလိုက္)

ေက်ာ္သိန္း(ဦး-၊ အရီးေတာင္း)

ေက်ာက္ကုန္တန္း

ေက်ာက္စာရံု

ေက်ာက္စာ၀န္ဦးျမ

ေက်ာက္စိမ္းတန္းလမ္း

ေက်ာက္ဆစ္တန္း

ေက်ာက္ဆစ္မီးသတ္

ေက်ာက္ေတာ္ၾကီးဘုရား

ေက်ာက္ေတာ္ၾကီးဘုရား (ေတာင္သမန္)

ေက်ာက္ထိုးရံု

ေက်ာက္ေပ်ာက္ရပ္

ေက်ာက္ျပားစက္ရံု

ေက်ာက္ဗလီ

ေက်ာက္လမ္း (ေဒသိယ၊ နာမ္)

ေက်ာက္လံုး (ဦး-၊မင္းသားၾကီး)

ေက်ာက္လံုး (ဦး-၊ ရုပ္ရွင္သရုပ္ေဆာင္)

ေက်ာက္လွည့္ (ေဒသိယ၊ နာမ္)

ေက်ာက္သပိတ္

ေက်ာက္သပိတ္ေခ်ာင္း

ေက်ာက္ေသြးတန္း

ေက်ာက္ေသြးတန္းလမ္း

က်ံဳး

ၾကာနီကန္

ၾကာနီကန္သုႆန္

ၾကာပစ္ပြဲ

ၾကီးပြားေရးပံုႏွိပ္တိုက္

ေၾကးမံုတံခါး

ေၾကးနန္းရံုး

ေၾကးရုပ္မ်ား

ေၾကးသြန္းခတ္တန္း

ေၾကးသြန္းရပ္

ၾကံခင္းတံတား

ၾကံခင္းရပ္

ၾကက္စု

ၾကက္တန္း

ၾကက္ေမႊးတံတား

ၾကည္ေဇာ္၀င္း

ၾကည္ေတာ္ဆက္ မဂၢဇင္း

ၾကည္ျမ (ဦး-)

ၾကည္ေအာင္

ၾကမ္း (ေဒၚ-)

ၾကိမ္၀င္း

ၾကယ္ခတ္၀င္း

ကြမ္တုံ ဗုဒၶဘာသာဘုရားေက်ာင္း

ကြမ္းျခံ

ကြမ္းျခံစာတိုက္

ကၽြဲစြန္း

ကၽြဲဆည္ကန္

ကၽြန္ေတာ္ (ေဒသိယ၊ နာမ္)

ကၽြန္းလံုးဥေသွ်ာင္

၁။ အေလာင္းမင္းတရား (ဦးေအာင္ေဇယ်) (နန္းစံ ၁၇၅၂ -၁၇၆၀)

၂။ ေနာင္ေတာ္ၾကီး (နန္းစံ ၁၇၆၀- ၁၇၆၃)

၃။ ဆင္ျဖဴရွင္ (နန္းစံ ၁၇၆၃-၁၇၇၆)

၄။ စဥ့္ကူးမင္း (နန္းစံ ၁၇၇၆-၁၇၈၂)

၅။ ေဖာင္းကားစားမင္း (နန္းစံ ၁၇၈၂ ေဖေဖာ္၀ါရီလအတြင္း နန္းစံ ရက္ ၇ ရက္)

၆။ ပဒံုမင္း (ေျမဒူးမင္း-ဘိုးေတာ္ဘုရား) (နန္းစံ ၁၇၈၂-၁၈၁၉)

၇။ စစ္ကိုင္းမင္း (နန္းစံ ၁၈၁၉-၁၈၃၇)

၈။ သာယာ၀တီမင္း (နန္းစံ ၁၈၃၇-၁၈၄၆)

၉။ ပုဂံမင္း (နန္းစံ ၁၈၄၆-၁၈၅၃)

၁၀။ မင္းတုန္းမင္း (နန္းစံ ၁၈၅၃-၁၈၇၈)

၁၁။ သီေပါမင္း (နန္းစံ ၁၈၇၈-၁၈၈၅)

ကုန္းေဘာင္ေခတ္-ရႈ။

ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ျပ ဇယား

ဦးေအာင္ေဇယ်ရဲ့ ရတနာစံနန္းေတာ္။ မူလ ၁၇၆၆ က ပ်က္ခဲ့တဲ့ နန္းေတာ္ကို ၁၉၉၄ မွာ ျပန္ျပီးတည္ေဆာက္ခဲ့့ျပီး ၁၉၉၉ မွာ ျပီးစီးခဲ့။

အေလာင္းမင္းတရားဘြဲ႔ခံ ဦးေအာင္ေဇယ် (နန္းစံ ၁၇၅၂-၁၇၆၀) မွ စျပီး သီေပါမင္း (နန္းစံ ၁၈၇၈-၁၈၈၅) အထိ ရွိေသာ မင္းဆက္ ၁၁ ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ေသာ သက္တမ္း ၁၃၃ ႏွစ္ရွိတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံေခတ္ကာလ အပိုင္းျခား။ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္-ရႈ။

၁၉၆၅ ခု မႏၱေလး ဓမၼဗိမာန္ စာဆိုေတာ္ေန႔ အခမ္းအနားမွာ စကားေျပာဟန္နဲ႔ စာေရးနည္းသစ္ကို လူထုဦးလွ၊ ေဒါက္တာသန္းထြန္း၊ တို႔က ကမကထ ျပဳျပီး ဆရာေမာင္သာႏိုး၊ ေမာင္စြမ္းရည္၊ တင္မိုးတို႔က ေထာက္ခံ စာတမ္းေရးသား တင္သြင္းခဲ့တာကို ဆင္သြားရင္ လမ္းျဖစ္တယ္လို႔ အဲဒီတုန္းက မႏၱေလးတကၠသိုလ္ပါေမာကၡခ်ဳပ္ ဦးေက်ာ္ရင္က ေထာက္ခံေျပာခဲ့တာကို စြဲျပီး ဆင္သြားမူလို႔ ကင္ပြန္းတပ္ေရးသား ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ ျမန္မာစာေပမွာ စကားေျပာဟန္နဲ႔ ေရးတာကို ဆင္သြားမူလို႔ စာေပေလာကသားေတြက အမည္ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအဆိုနဲ႔ အျပိဳင္ ရန္ကုန္ အေၾကက ဆရာေအာင္သင္းတို႔က စကားေျပမူကို ေထာက္ခံျပီး အေျခတင္ေရးခဲ့ၾကတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ေက်ာ္ရင္ (ဦး-၊ ေလထီး)-ရႈ။